Controle op niet‑aangegeven verbouwingen neemt sterk toe: wat betekent dit voor jouw renovatie?
De fiscus en de Vlaamse gemeenten voeren sinds 2024 steeds strengere controles uit op verbouwingen die niet correct zijn aangegeven. Dankzij luchtfoto’s, AI‑gestuurde vergelijkingstools en koppelingen tussen databanken (kadastraal inkomen, vergunningenregister, EPC, luchtfoto’s, …) worden illegale of niet‑gemelde werken veel sneller opgespoord.
Voor jou als (ver)bouwer betekent dit één ding: zorg dat je renovatie volledig in orde is met de regelgeving. Niet alleen om boetes te vermijden, maar ook om problemen bij verkoop, verzekering of erfenis te voorkomen.
Hoe en waarom controleert de overheid?
- Grote verschillen tussen oude en nieuwe luchtfoto’s tonen snel aan waar bijgebouwen, dakkapellen, uitbreidingen of overkappingen zijn bijgekomen.
- Gemeenten en fiscus vergelijken die beelden met het vergunningenregister.
- Als er geen vergunning of melding teruggevonden wordt, volgt een onderzoek.
- De fiscus kijkt vooral naar impact op het kadastraal inkomen (en dus op de onroerende voorheffing).
- Gemeenten kijken naar stedenbouwkundige overtredingen.
Kort gezegd: wie verbouwt zonder de juiste procedure, valt sneller door de mand.
Wat staat u te doen?
Elke wijziging die het comfort en de mogelijke huurwaarde van de woning verhoogt (op basis daarvan wordt namelijk het KI berekend), moet binnen de 30 dagen na voltooiing worden gemeld. De gemeente of de stad brengt automatisch het kadaster op de hoogte. Wie zonder vergunning bouwt, moet spontaan aangifte doen, de fiscus weet immers niet dat er werd verbouwd. De controles gebeuren via immowebsites, terreinbezoeken, dronebeelden, en dergelijke. De kadastrale inkomens werden bepaald in 1975 en sindsdien werden ze nooit herbekeken, enkel geïndexeerd. Daar wil men nu verandering in brengen.
Architect of aannemer
Naast de vergunningsplicht zijn er ook vaak bezorgdheden rond stabiliteit, EPC, btw, en dergelijke meer. Het is normaal om door het bos de bomen niet meer te zien. Neem in dat geval contact op met een totaalaannemer of een architect.
Heb ik voor mijn project een omgevingsvergunning nodig?
Dit zijn werken die een grote impact hebben op de woning of omgeving.
Voorbeelden:
- Uitbreiding van de woning (bijbouw, extra verdieping)
- Grote structurele wijzigingen
- Nieuwe woning of herbouw
- Wijziging van het aantal woongelegenheden
- Grote stabiliteitswerken
Procedure: Je dient een omgevingsvergunning in via het Omgevingsloket via een architect.
Dit zijn werken die beperkt zijn, maar toch moeten worden aangegeven.
Voorbeelden:
- Kleine uitbreidingen binnen bepaalde afmetingen
- Carports, tuinbergingen, overkappingen binnen de limieten
- Dakkapellen aan de achterzijde
- Bepaalde energetische renovaties
- Wijzigingen aan gevel of ramen (afhankelijk van zone)
Procedure: Een melding via het Omgevingsloket. Een architect is soms verplicht, soms niet.
Sinds 2026 is de lijst van vergunningsvrije werken uitgebreid om renovaties te versnellen.
Voorbeelden (binnen voorwaarden):
- Kleine bijgebouwen tot een beperkte oppervlakte
- Bepaalde isolatiewerken
- Vervangen van ramen zonder wijziging van afmetingen
- Zelfs bepaalde aanpassingen aan dragende structuren
Belangrijk: Vergunningsvrij betekent niet dat alles zomaar mag. De werken moeten nog altijd voldoen aan:
- bouwvoorschriften
- afstandsregels
- stabiliteitsregels
- brandveiligheid